Illustrator worden zonder opleiding: 7 stappen die wél werken
Dit was precies de vraag die door mijn hoofd spookte toen ik besloot mijn baan als pedagoog achter me te laten en van illustreren mijn beroep te maken. Geen opleiding, geen diploma, geen netwerk in de illustratiewereld. Alleen de vraag: kan dit wel?
Het antwoord is ja. Ik werk nu als professioneel illustrator en begeleid andere illustratoren via mijn coaching. In dit artikel deel ik de zeven stappen die ik zelf had willen weten, zodat jij niet dezelfde omweg maakt als ik.
“Als je het nu niet probeert krijg je later spijt.” Dat zei mijn man Rob. En hij had gelijk.”
Heb je een diploma nodig om illustrator te worden?
Nee, gelukkig niet. Iedereen die als illustrator wil werken kan dit in principe gewoon doen. Als freelancer wordt er vrijwel nooit om een diploma gevraagd want opdrachtgevers kijken naar je werk, niet naar de weg die je hebt afgelegd om daar te komen.
Een opdrachtgever zoekt iemand die iets kan toevoegen met beeld: een verhaal vertellen, een tekst verrijken, een gevoel overbrengen. Dat is een vaardigheid, geen papiertje. En vaardigheden kun je ontwikkelen ook zonder illustratie opleiding.
Wat klanten echt willen (hint: niet jouw diploma)
Dit hoor ik veel van illustratoren die net beginnen: "Maar nemen klanten me dan wel serieus?" Ik begrijp die twijfel, die had ik vroeger zelf ook. Maar na jaren in het vak, en als voormalig gerepresenteerd illustrator bij Lilla Rogers Studio, kan ik je dit met zekerheid vertellen:
Opdrachtgevers beoordelen je op je portfolio, niet je CV
Ze willen weten of jouw stijl bij hun project past
Ze willen zeker weten dat je de deadline haalt en professioneel communiceert
Een diploma alleen heeft nog nooit een opdracht binnengebracht
Wat je wél nodig hebt: zelfvertrouwen, een helder portfolio, een eigen stijl en de durf om jezelf aan te bieden. Dát zijn de dingen waar we samen aan werken.
Wil je weten waar jij nu staat als illustrator?
Het echte struikelblok is niet je portfolio
Als coach zie ik steeds hetzelfde patroon: illustratoren die technisch meer dan goed genoeg zijn, maar zichzelf tegenhouden. Ze stellen de website nog even uit. Het portfolio blijft in de map. De droom-uitgever wordt niet benaderd. Ze denken: als ik nóg een cursus doe, dan ben ik er klaar voor.
Dat moment komt niet vanzelf. Zelfvertrouwen als illustrator groeit niet alleen door beter worden. Het groeit door doen, ook als je het spannend vindt. Door die eerste opdracht aan te nemen. Door jezelf voor te stellen als illustrator, ook al voelt dat nog onwennig.
7 stappen om illustrator te worden zonder opleiding
-
Stap 1: Kijk goed naar waar je nu staat
Voordat je ergens naartoe kunt, moet je weten waar je vandaan komt. Wat kun je al? Wat mist er nog? Veel illustratoren zonder opleiding slaan deze stap over en lopen dan vast, omdat ze niet weten wat ze als volgende moeten doen.
Maak een heldere inventarisatie van je stijl, je techniek en je kennis van de illustratiewereld. Dat geeft je richting.
-
Stap 2: Ontwikkel een herkenbare stijl
Dit is waar veel illustratoren het langst over doen en ook het meeste plezier aan beleven. Je hoeft niet alles te kunnen; je moet ergens in uitblinken. Welk type illustratie trekt je aan? Prentenboeken, editorial, patroonontwerp, greeting cards?
Illustreren kan op heel veel manieren: druktechnieken, collage, digitaal, verf, knipkunst. Experimenteer, maar kies uiteindelijk een richting. Herkenbaarheid is je sterkste marketingtool.
Wil je kinderboeken illustreren? Dan is het extra belangrijk dat je personages tot leven komen. Uitgevers zoeken illustratoren die een kind kunnen raken met humor, warmte of herkenning. Je hoeft daarvoor geen illustratie opleiding gevolgd te hebben. Wat telt is dat je werk dat gevoel overbrengt.
-
Stap 3: Leer via (online) cursussen en workshops
Geen illustratie opleiding? Geen probleem. Er zijn uitstekende platforms waar je alles kunt leren wat je als illustrator nodig hebt:
Skillshare: breed aanbod, veel illustratie-gericht, betaalbaar abonnement.
Make Art That Sells: het platform van mijn voormalige agent Lilla Rogers, ongeëvenaarde kennis van de creatieve markt.
LinkedIn Learning: goed voor zakelijke en technische vaardigheden rondom je illustratiebedrijf.
Het voordeel: je bepaalt zelf wanneer je leert, je kunt herhalen, en de prijs is een fractie van een reguliere opleiding. Er bestaan ook kortere illustratieopleidingen, zoals BeeldVerhaal in Utrecht. Of dat bij je past hangt af van hoe je leert en wat je budget is. Voor veel mensen is zelfgestuurd leren met begeleiding juist sneller en goedkoper.
-
Stap 4: Bouw een portfolio dat werkt
Je portfolio is je visitekaartje en voor illustratoren is het het allerbelangrijkste marketinginstrument dat je hebt. Kwaliteit gaat boven kwantiteit. Tien sterke illustraties die laten zien wat jij kunt, werken beter dan vijftig middelmatige.
Zorg dat je portfolio een duidelijke stijl laat zien en aansluit bij de soort opdrachten die je wil krijgen. Wil je prentenboeken illustreren? Laat dat zien. Wil je editorial werk doen? Dat is een ander type portfolio.
Lees alles over het opbouwen van een portfolio in dit artikel op mijn blog
-
Stap 5: Zet je eerste stap als ondernemer
Illustrator zijn is ook ondernemer zijn. Dat betekent: je inschrijven bij de KvK, begrijpen hoe je factureert, weten wat je tarieven zijn. Dit voelt in het begin overweldigend, maar het is leerbaarder dan je denkt.
Begin in deeltijd als dat kan. Je hoeft niet meteen je vaste baan op te zeggen. Bouw het rustig op en zorg voor een financiële buffer. Er zullen maanden zijn met veel opdrachten en maanden dat het rustiger is. Dat is normaal. Op mijn blog vind je een artikel over wat een freelance illustrator verdient in Nederland.
-
Stap 6: Wees mild voor jezelf (maar blijf wél doorgaan)
Je zult missers maken. Afwijzingen komen er ook. En er zullen momenten zijn waarop je denkt: waarom doe ik dit ook alweer? Dat hoort erbij voor iedereen. Ook voor illustratoren mét een diploma of diegene die al langer in het vak zitten.
Geef jezelf de tijd. En zoek mensen om je heen die begrijpen wat je doormaakt. Blijf vooral tekenen, maak waar je blij van wordt.
-
Stap 7: Zoek een mentor of coach
Dit is de stap die ik zelf het langst heb uitgesteld en die ik het meeste heb gemist. Had ik vanaf het begin een mentor gehad, dan had dat me meteen meer focus en richting gegeven. En heel wat uren uitzoekwerk bespaard.
Een coach of mentor helpt je niet alleen met de praktische kant van het vak, maar ook met het stemmetje in je hoofd dat zegt dat je niet goed genoeg bent. Want die hebben we bijna allemaal.
-
Bonus tip
Laat je werk zien ook als het nog niet perfect is. De meeste illustratoren wachten te lang met zichtbaar worden. Ze willen eerst beter zijn, een vollere website hebben, een consistentere stijl. Maar zichtbaarheid is geen beloning voor als je er klaar voor bent het is onderdeel van het proces. Deel je werk. Op Instagram, op LinkedIn, stuur het naar een uitgever of redactie van een tijdschrift waar je graag voor wilt werken. Niet omdat alles perfect is, maar omdat je alleen via zichtbaarheid ontdekt wat aanslaat, wat reacties geeft en wie jouw werk waardeert.
“De illustratoren die het snelst groeien zijn niet per se de meest getalenteerde, het zijn degenen die het meest consistent laten zien waar ze mee bezig zijn.”
Wanneer kun je geld verdienen als illustrator?
Dit is de vraag die iedereen heeft maar niemand hardop durft te stellen. Het echte antwoord: het duurt even. Hoe lang precies verschilt per persoon en situatie maar er zijn dingen die het proces versnellen.
• Een duidelijk portfolio dat aansluit bij jouw gewenste opdrachtgever
• Actief je werk laten zien (Instagram, LinkedIn, sturen naar mogelijke opdrachtgevers)
• Weten wat je tarieven zijn en daar eerlijk over zijn
• Opdrachten aannemen, ook als ze klein zijn ze leiden tot grotere
De meeste illustratoren die ik begeleid combineren in het begin parttime illustreren met een andere baan. Dat is heel normaal en verstandig. De druk om meteen genoeg te verdienen maakt je keuzes namelijk anders en niet altijd beter.
Klaar om serieus aan de slag te gaan?
Als je wilt weten hoe ik je kan begeleiden op weg naar een professionele illustratiecarrière zonder opleiding, maar mét een duidelijk plan, dan vertel ik je er graag meer over. Meer over mijn illustratie coaching lees je hier.
Veelgestelde vragen over illustrator worden zonder opleiding
-
Ja. Freelance illustratoren worden beoordeeld op hun werk, niet op hun diploma. Wat je nodig hebt is een herkenbare stijl, een sterk portfolio en de durf om jezelf aan te bieden. Dat kun je opbouwen zonder reguliere opleiding.
-
Ja. Uitgevers van kinderboeken kijken naar je stijl en of die past bij hun fonds niet naar je diploma. Wat je nodig hebt is een portfolio met werk dat laat zien dat je een verhaal kunt vertellen in beeld. Karakters, expressie, compositie over meerdere pagina’s. Dat zijn dingen die je kunt ontwikkelen via cursussen, door veel te maken en door je werk te laten zien aan agents en uitgevers.
-
Begin met het maken van werk in de richting die je wilt werken ook als je nog geen opdrachten hebt. Maak fictieve projecten, doe mee aan challenges, en kies de beste tien illustraties die je stijl laten zien. Kwaliteit gaat boven kwantiteit.
-
Als freelance illustrator werk je bijna nooit op uurbasis, je rekent per opdracht. En wat je rekent hangt sterk af van wie de opdrachtgever is.
Redactioneel (tijdschriften, boeken, dagbladen): een illustratie voor een dagblad levert rond de €250 op, voor een tijdschrift €250–€700, voor een kinderboek vaak tussen €1.500–€2.000 voorschot plus royalty's.
Commercieel (bedrijven, campagnes): hier betaalt de opdrachtgever een maakprijs én een licentievergoeding want je geeft toestemming voor gebruik van je werk. Een reeks van vijf illustraties voor een bedrijfscampagne zit al snel tussen de €1.500 en €4.000. Hoe groter het bereik (nationaal, meerdere kanalen, meerdere jaren), hoe hoger de licentie.
Het belangrijkste: begin niet met 'wat is mijn uurtarief' maar met 'waarvoor wordt dit gebruikt en hoe lang'.
-
Dat verschilt natuurlijk per persoon. Veel illustratoren combineren het in het (zeker in het begin) met ander werk. Met een duidelijk portfolio en actieve acquisitie kun je je eerste opdrachten relatief snel binnenhalen maar bouw een financiële buffer op voordat je volledig voor jezelf werkt.
-
Tekenen is één manier van illustreren maar zeker niet de enige. Collage, digitale tools zoals Illustrator, verf, mixed media: er zijn talloze manieren om beelden te maken. Wat je wél nodig hebt is een eigen visuele taal. De techniek kun je leren; de blik op de wereld die jouw werk uniek maakt, die heb je al.
-
Dat hangt af van je stijl. Werk je digitaal, dan is Procreate (iPad) voor veel illustratoren een fijne start laagdrempelig, intuïtief en betaalbaar. Adobe Illustrator en Photoshop zijn krachtiger maar hebben een steilere leercurve. Affinity is een alternatief voor deze programma’s en gratis te downloaden.
Werk je liever traditioneel? Dan heb je eigenlijk niets meer nodig dan materialen en een goede camera of scanner om je werk te digitaliseren.
-
Ja, en voor de meeste mensen is dat zelfs de verstandigste weg. Je bouwt rustig een portfolio op, doet je eerste opdrachten en ontdekt wat je stijl is, zonder de druk dat je meteen genoeg moet verdienen. Ik raad het bijna iedereen aan: begin klein, bewust en naast wat je al hebt. De sprong kun je altijd nog maken als de basis staat.
-
Niet perse maar het scheelt enorm veel tijd en omwegen. Een goede coach helpt je sneller de juiste keuzes maken, geeft je focus en begeleidt je door de onzekerheid die bij dit pad hoort.
-
Een grafisch vormgever werkt vaak met bestaand beeldmateriaal, tekst en lay-out denk aan het ontwerpen van folders, huisstijlen of websites. Een illustrator maakt originele beelden, vaak met een herkenbare persoonlijke stijl. In de praktijk overlappen de rollen soms, maar als illustrator wordt jouw unieke visuele stem het product. Dat is een wezenlijk verschil.
