Je schetsboek staat er vol mee: poppetjes, dieren, landschappen of de kat op de vensterbank. Dan vraagt iemand of je haar verhaal wilt illustreren. Je zegt ja. Op pagina twee loop je al vast.
Mij overkwam precies dat. Een vriendin had een verhaal bedacht over een jongen die een kabouter tegenkomt. Het begon er al mee dat ik geen jongen kon tekenen. Dus maakte ze er een meisje van.
Het meisje lukte. Maar zodra ik een scène moest tekenen, liep ik vast. Uiteindelijk maakte ik foto's en plakte ik mijn personages erin met Photoshop. Met witte lijnen omlijnde ik de bomen en planten, om het toch iets bijzonders te geven.
Ik maakte geen storyboard. Geen thumbnails. Ik keek per pagina wat ik moest tekenen. Over wat ik wel of niet wilde laten zien, dacht ik niet na. Toen het boek af was, zei ik: dit doe ik nooit meer.
En dat meende ik. Ik ging andere dingen doen. Logo's ontwerpen, stempels maken, workshops geven, wat grafische vormgeving. Ik probeerde alles tegelijk.
Nu illustreer ik kinderboeken voor uitgevers. Illustreren moest ik nog leren. En dat kan, ook zonder illustratieopleiding.
Wat is illustreren eigenlijk?
Tijdens schoolbezoeken en workshops stel ik kinderen vaak de vraag: wat is een illustratie?
Ik krijg dan meestal het antwoord: een tekening bij een verhaal.
Dan leeg ik uit dat een illustratie een beeld is dat iets vertelt. Bij een tekst, verhaal of om iets te ondersteunen.
Het is gemaakt voor iemand die kijkt, die er iets aan kan aflezen.
Tekenen kan voor jezelf. Je tekent wat je leuk vindt of wat je ziet. Zo leer je kijken en dat is als illustrator heel belangrijk.
Illustreren doe je voor een verhaal en een lezer of kijker. Je tekening moet iets doen.
Wat is het verschil tussen tekenen en illustreren?
Bij het boek voor mijn vriendin merkte ik dat ik kennis miste. Welke kennis precies begreep ik toen ik meedeed aan Making Art Everyday van Lisa Bardot. Lisa’s community was toen nog helemaal gratis. Tutorials op YouTube, dagelijkse prompts in je inbox en een Facebookgroep. Je leerde van haar maar ook van elkaar.
Het begon met voorwerpen. In de loop van het jaar kwam er steeds meer bij. Karakterontwerp. Scènes. Hoe je een verhaal vertelt in één illustratie.
Een voorwerp natekenen kon ik. Een personage bedenken en tekenen dat iets voelt, in een scène, op een moment uit een verhaal: dat vroeg iets heel anders.
Aan het begin van het jaar dat ik meedeed, tekende ik voorwerpen
Aan het eind tekende ik personages, midden in een verhaal.
Het verschil tussen tekenen en illustreren zit in een aantal dingen:
Je kiest een moment. Een verhaal heeft heel veel momenten. Jij kiest welk moment je laat zien, en wat je weglaat.
Je tekent dezelfde personages steeds opnieuw. Van de eerste tot de laatste pagina. Lopend, zittend, rennend, springend, boos, blij, verdrietig. En steeds breng je de personages herkenbaar in beeld.
Je laat ruimte voor de tekst. In een boek moet de tekst ergens staan. Dat bepaalt mee hoe je je illustratie opbouwt.
Je werkt met een briefing. Je hebt een opdrachtgever, een deadline, een formaat waarop je moet werken. En je krijgt feedback, die je weer verwerkt.
Je illustreert met een doelgroep in je achterhoofd. Een kleuter kijkt anders dan een kind van tien. De kleur, sfeer en details passen daarbij.
Wil je zien hoe dat gaat bij een kinderboek? In mijn blog over kinderboek illustraties maken neem ik je daarin mee.
Wat is illustratief tekenen?
Illustratief tekenen is tekenen met een specifiek doel. Er zit een verhaal of sfeer in. Je maakt een verhaal of tekst rijker met jouw beeld. Je maakt dingen eenvoudiger of je overdrijft juist en je kiest wat belangrijk is om te vertellen. Het is een mooie tussenstap. Zo kun je oefenen een verhaal te vertellen met je beeld zonder dat je meteen een heel boek hoeft te illustreren. Je oefent met de vraag: Wat wil ik vertellen met deze tekening?
Er staat geen verhaal bij, maar toch begrijp je wat er gaande is.
Kun je leren illustreren?
Jazeker! Ik heb het ook geleerd. Op de middelbare school tekende ik eindeloos poppetjes. Ik vond het heerlijk om karakters te bedenken. Totdat een docent zei dat ik geen talent had. Toen stopte ik.
Rond mijn veertigste begon ik weer met tekenen. Ik tekende elke dag, volgde cursussen en deed mee aan challenges zoals Making Art Everyday. Een reguliere illustratieopleiding heb ik nooit gevolgd.
Lilla Rogers van Lilla Rogers Studio zag indertijd een tekening van één van mijn karakters op Instagram. Een bolletje wol dat breit met haar eigen wol. Door dat karaktertje zag ze iets in mijn werk en nodigde me uit voor haar cursus Make Art That Sells: Illustrating Children’s books. En vervolgens bood ze me vertegenwoordiging aan bij haar agentschap.
Ik denk dat het haar opviel dat ik van een bol wol een aantrekkelijk karakter wist te maken. Een bol wol is een voorwerp, net als de voorwerpen waarmee mijn jaar begon. Maar deze had een gezicht, iets te doen en een verhaal.
Inmiddels illustreer ik kinderboeken voor uitgevers in Nederland, België en de Verenigde Staten. Ik word vertegenwoordigd door een agentschap en maak illustraties voor wenskaarten onder licentie.
Illustreren is een vak en een vak kun je leren.
Twijfel je of je daar een opleiding voor nodig hebt? Lees dan mijn artikel over hoe je illustrator wordt zonder opleiding of welke opleiding je nodig hebt om illustrator te worden.
Hoe begin je met illustreren?
Begin klein. Het jaar dat ik serieus begon te werken aan mijn carrière als illustrator begon ook met het tekenen van voorwerpen.
Vijf oefeningen die je kunt doen om te beginnen met illustreren:
Kies een bestaand verhaal, bijvoorbeeld een oud sprookje of fabel waar geen auteursrecht meer op rust. Maak daar zelf nieuwe illustraties bij.
Ontwerp een karakter en geef het vijf verschillende emoties. Zo oefen je met het consistent blijven en met emoties. Twee vliegen in één klap!
Oefen het tekenen van een scène. Zet je karakter in een omgeving.
Probeer verschillende composities uit. Wat gebeurt er als je je onderwerp heel dichtbij zet, wat als je die klein in de verte zet. Of van boven of onder gezien? Speel met het punt waarvan je je onderwerp ziet. Het helpt om te kijken hoe ze dat in films doen. Welk camerastandpunt wordt er gebruikt. Zet een film op een interessant stuk op pauze en teken dat na.
Schrijf een briefing voor jezelf. Voor wie is de illustratie? Welke boodschap moet het overbrengen? Wat is het formaat en de deadline?
Vind je tekenen zelf nog lastig? Begin dan bij de basis. In mijn blog over leren tekenen met basisvormen laat ik zien hoe je met eenvoudige basisvormen een tekening op kunt bouwen.
Waar sta je nu?
Misschien teken je al jaren. Misschien begin je net. Om verder te komen, helpt het om te weten waar je nu staat. Daarvoor maakte ik de groeiscan voor illustratoren.
Zo zie je waar je al sterk in bent en waar je vastloopt.