Welke opleiding heb je nodig als illustrator?
Dat is een vraag die ik regelmatig krijg. Toen ik zelf besloot illustrator te worden, stelde ik me diezelfde vraag.
Ik had geen HBO illustratie gedaan. Geen kunstacademie. Mijn achtergrond was pedagogiek. En toch wilde ik niets liever dan van tekenen mijn beroep maken.
Inmiddels werk ik als professioneel illustrator, was ik vertegenwoordigd door Lilla Rogers Studio en ben ik nu internationaal vertegenwoordigd door Advocate Art. Mijn prentenboek Just Like Tina is uitgegeven door Penguin Workshop en ik werk samen met verschillende Nederlandse uitgevers.
Geen diploma aan te pas gekomen.
In dit artikel vertel ik je wat de opties zijn, wat ik zelf heb gedaan en wat je écht nodig hebt om als illustrator aan de slag te gaan.
Heb je een officiële opleiding nodig om illustrator te worden?
Het korte antwoord is: nee.
Als freelance illustrator word je beoordeeld op je werk, niet op je diploma. Opdrachtgevers willen weten of jouw stijl bij hun project past. Of je een deadline haalt. Of je professioneel communiceert.
Een diploma is daar niet voor nodig.
Dat wil niet zeggen dat een opleiding geen waarde heeft. Dat heeft het zeker. Maar het is geen vereiste. En voor veel mensen is het simpelweg geen optie: je zit al in een baan, je hebt een gezin, je hebt geen vier jaar en tienduizend euro’s beschikbaar.
Dat betekent niet dat je je droom moet laten varen.
Welke officiële opleidingen bestaan er voor illustratoren?
Als je wél de formele route wilt bewandelen, zijn er in Nederland een paar hbo-opleidingen die goed aansluiten.
Een vierjarige hbo-opleiding met een zelfstandige illustratierichting vind je bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU), ArtEZ in Zwolle, Minerva Art Academy in Groningen en de Willem de Kooning Academie in Rotterdam.
Er zijn ook kunstacademies die geen aparte illustratierichting hebben, maar wel relevant kunnen zijn als je illustrator wilt worden: de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag en AKV St. Joost in Breda en Den Bosch. Illustratie is daar onderdeel van een bredere opleiding Beeldende Kunst en Vormgeving.
Het voordeel van de formele route: je krijgt structuur, begeleiding en een netwerk in de illustratiewereld. Je bouwt in vier jaar een stevige basis op.
Het nadeel: het kost tijd en geld. Het is niet voor iedereen toegankelijk. En een diploma garandeert geen opdrachten. Dat moet je altijd zelf opbouwen, of je nu wel of niet hebt gestudeerd.
Wat kun je doen als je geen reguliere opleiding volgt?
Veel. Dat weet ik uit eigen ervaring.
Kortere cursussen en workshops zijn een goede manier om gericht te leren zonder de tijds- en financiële investering van een volledige opleiding. Ik volgde zelf losse illustratiecursussen in Utrecht, onder andere bij UCK en Venster, dat heette toen nog Urlaub. Die cursussen hebben me veel gebracht. Wil je iets vergelijkbaars? Venster Academy biedt nu de Opleiding Beeldverhaal aan.
In het begin heb ik ook een coach gevraagd mij te helpen. Dat hielp me om mijn sterke kanten scherper te zien en meer focus te krijgen. Kort daarna had ik het geluk dat Lilla Rogers niet alleen mijn agent werd, maar ook mijn mentor. Ik leerde enorm veel van haar, over het vak, over de markt, over mezelf als illustrator. Ik kreeg coaching via mijn agent. Dat is niet iets wat iedereen overkomt, en ik besef dat ik daarin bofde.
Online platforms zijn een uitstekende aanvulling. Skillshare heeft een breed aanbod aan illustratiecursussen, van karakterontwerp tot kleurgebruik en compositie. Make Art That Sells, het platform van Lilla Rogers, gaat nog een stap verder: het richt zich specifiek op de commerciële kant van illustreren.
Een groot deel van wat ik weet, heb ik gewoon door te doen ontdekt. Elke dag tekenen, veel kijken naar werk dat je aanspreekt, feedback zoeken en doorgaan ook als het tegenvalt. Het verschil met een formele opleiding: je hebt geen vaste begeleiding en geen extern kader dat je bijstuurt. Dat vraagt zelfdiscipline.
Wat ik nu weet: begeleiding aan het begin had me jaren gescheeld.
Een oud schetsboek versus een recente illustratie
Wat heb je écht nodig om illustrator te worden?
Na jaren in het vak zie ik steeds hetzelfde patroon. Dat zie ik om me heen bij andere illustratoren, en ik herken het uit mijn eigen begin. De illustratoren die doorbreken zijn niet altijd de meest technisch vaardige. Het zijn degenen die een paar dingen goed op orde hebben.
Een duidelijke richting. Voor wie maak je werk? Kinderboeken, wenskaarten, educatieve uitgevers, magazines? Hoe concreter je dat voor jezelf hebt, hoe makkelijker alles daarna wordt: je portfolio, je aanpak, je eerste opdrachtgevers. Een herkenbare stijl, iets wat jou onderscheidt van de rest. Een sterk portfolio dat laat zien wat je kunt en bij wie je past als opdrachtgever. Genoeg zelfvertrouwen om jezelf aan te bieden. Dat is misschien wel het moeilijkste. En iemand die de weg kent en je helpt de juiste keuzes te maken.
Dat laatste is niet verplicht. Maar het scheelt enorm veel omwegen.
En als je wil investeren in je ontwikkeling?
Als je serieus wil werken aan je illustratiecarrière, zijn er manieren om dat financieel toegankelijker te maken.
Werktuig PPO is een subsidieregeling voor professionals in de creatieve en culturele sector. Als illustrator of zzp'er kun je een derde van de kosten van coaching of cursussen vergoed krijgen. Aanvragen kost ongeveer tien minuten en je hoort binnen vijf werkdagen. Een coachingstraject van €950 kost je dan effectief ongeveer €633.
Coaching is geen opleiding. Maar het geeft je iets wat een opleiding niet altijd geeft: iemand die naar jouw specifieke situatie kijkt, jouw werk kent en je helpt de stap te zetten die jij nu nodig hebt.
Klaar om de volgende stap te zetten?
Wil je weten waar jij nu staat als illustrator en wat jouw logische volgende stap is? Doe dan de gratis Groeiscan. In vijf minuten weet je meer.
Of plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek met mij in. Dan kijken we samen wat er speelt en of er een klik is.
