Opdrachten vinden als freelance illustrator – zo doe je dat

Een vraag die ik veel krijg van illustratoren die net beginnen, of die al een tijdje bezig zijn maar het gevoel hebben dat er te weinig binnenkomt: hoe kom ik aan opdrachten?

Het antwoord is dat het zelden via één ding gaat. Er is geen geheim kanaal waar opdrachtgevers op je zitten te wachten. Maar er zijn wel dingen die je kunt doen. En als je die consequent doet, begint er iets te bewegen.

Begin bij je portfolio, en wees daar strenger in dan je misschien denkt

Voordat je überhaupt kunt nadenken over hoe opdrachtgevers jou vinden, is er één ding dat op orde moet zijn: je portfolio.

Niet een verzameling van alles wat je ooit hebt gemaakt, maar een selectie die duidelijk maakt wat voor werk je maakt en voor wie. Twee vragen stellen opdrachtgevers zichzelf als ze je site bezoeken: is dit de stijl die ik zoek? En: kan deze persoon maken wat ik nodig heb?

Als het antwoord op die vragen niet binnen dertig seconden duidelijk is, haken ze af.

Zet alleen werk online dat je ook wilt maken. Dat klinkt logisch, maar ik zie het vaak misgaan. Je zet werk online omdat je er trots op bent, terwijl je eigenlijk helemaal geen nieuwe opdrachten in die stijl wilt. En dan vraagt een opdrachtgever precies dát. Dan zit je met een klus die je energie kost in plaats van geeft. Weten hoe je jouw portfolio kunt opbouwen? Lees dan dit artikel.

Als je niet zeker weet of jouw portfolio het goede signaal afgeeft, is de Groeiscan voor Illustratoren een goed startpunt. Zichtbaarheid is een van de vijf onderdelen die ik daarin met je doorloop.

Social media, als kijkje in jouw studio

Social media kan voor je werken als illustrator als een plek waar mensen kunnen zien wie je bent en hoe je werkt.

Het gaat niet om het aantal volgers. Het gaat om zichtbaar zijn voor de juiste mensen, op een manier die bij je past. Dat kan Instagram zijn, of LinkedIn, of iets anders. Maar kies iets wat bij jou past en doe het met regelmaat.

Wat werkt goed? Een duidelijke bio zodat opdrachtgevers meteen zien waarvoor ze bij jou moeten zijn. Laten zien hoe je werkt. Voor wie je illustraties maakt. Work in progress delen. Vertellen waar een illustratie voor is. Mensen raken gewend aan jou en je werk, en op het moment dat iemand een illustrator nodig heeft, ben jij degene aan wie ze denken.

Vertel je netwerk dat je illustrator bent

Dit klinkt bijna te simpel. Maar zo veel illustratoren doen dit niet. Ze posten online, ze hebben een website, maar ze vergeten de mensen om zich heen te vertellen wat ze doen.

Vertel het je vrienden. Aan oude studiegenoten. Aan de mensen in je sportclub, je buurman, je oud-collega's. Je weet nooit wie iemand kent die net op zoek is naar een illustrator. Opdrachten lopen heel vaak via via. Van het een komt het ander, en dat begint bij mensen die jou kennen en weten wat je doet.

Ik heb zelf opdrachten gekregen via mensen waarvan ik het nooit had verwacht. Dat is geen geluk, dat is netwerken.

Ga naar de plekken waar jouw opdrachtgevers ook zijn

Online zichtbaar zijn is één ding. Maar fysiek aanwezig zijn doet iets anders met hoe mensen je onthouden.

Als je in de kinderboeken wereld wilt werken, ga dan naar de Middag van het Kinderboek. Als je interesse hebt in de internationale markt, is de Bologna Illustratiebeurs een van de belangrijkste plekken ter wereld. Er zijn ook kleinere events, illustratie-exposities, creatieve beurzen. Zoek de plekken op waar jouw potentiële opdrachtgevers komen.

En als je er bent: praat met mensen. Niet met als doel om meteen iets te verkopen, maar gewoon omdat het vak leuker wordt als je de mensen eromheen kent. De opdrachten komen later, als bijproduct van echte connecties.

Overweeg samenwerking met een illustratie-agent

Een agent helpt je bij het zoeken naar opdrachten, onderhandelt over tarieven en zorgt dat jouw werk bij de juiste opdrachtgevers terechtkomt. Dat klinkt aantrekkelijk, en dat kan het ook zijn. Maar het is geen magische oplossing.

Agenten werken op commissiebasis, vaak rond de 25 tot 35 procent. Ze zijn ook kieskeurig. Ze nemen niet iedereen aan, en dat is logisch, want ze vertegenwoordigen jouw naam.

Als je serieus overweegt om met een agent te werken, is het slim om eerst je portfolio en positie goed op orde te hebben. Een agent versterkt wat er al is, hij bouwt het niet voor je op. Samenwerken met een agentschap betekent niet automatisch veel opdrachten.

Sluit je aan bij communities voor illustratoren

Er zijn online groepen voor illustratoren op o.a. LinkedIn en Facebook waar regelmatig oproepen worden geplaatst. Uitgevers, designers of particulieren die op zoek zijn naar iemand voor een project. Dat zijn niet altijd de grootste opdrachten, maar ze kunnen een goed begin zijn en ze kunnen leiden tot meer. Mijn eerste illustratie opdrachten heb ik gekregen via zulke groepen.

Zoek die groepen op, sluit je aan en houd ze in de gaten. En durf ook te reageren als er iets langs komt dat bij je past. Let er wel op dat je een eerlijke prijs vraagt voor jouw werk.

Soms gaat het via via, en daarom is netwerken zo belangrijk

De meeste opdrachten komen niet via een vacaturesite of een koude aanvraag. Ze komen via mensen die jou kennen, of mensen die jou hebben zien werken, of mensen die een tip krijgen van iemand die jou vertrouwt.

Dat maakt netwerken, in welke vorm dan ook, zo waardevol. Niet als trucje, maar gewoon als een manier om je te verbinden met de wereld waar je deel van wilt uitmaken.

Als je merkt dat je wel bezig bent maar het gevoel hebt dat je niet echt verder komt, is dat een signaal. Niet dat je het fout doet, maar dat je misschien op de verkeerde dingen focust. Daar kan illustratie coaching bij helpen. Niet om je te vertellen wat je moet doen, maar om samen te kijken wat er in jouw situatie werkt.

• Hoe lang duurt het voordat ik mijn eerste opdracht krijg als illustrator? 

  Dat verschilt enorm. Sommige mensen krijgen binnen een paar maanden hun eerste betaalde opdracht, anderen doen er langer over. Het hangt af van hoe zichtbaar je bent, hoe duidelijk je portfolio is en hoe actief je netwerkt. Verwacht het eerste jaar geen volledig inkomen, maar gebruik die tijd wel om de juiste dingen op te bouwen.

• Moet ik op alle social mediakanalen actief zijn?

   Nee. Kies één of twee kanalen die bij je passen en doe die goed. Consistent aanwezig zijn op één plek werkt beter dan overal een beetje aanwezig zijn.

• Wat doet een illustratie agent precies? 

  Een agent vertegenwoordigt jou bij opdrachtgevers. Ze helpen bij het zoeken naar opdrachten, onderhandelen over tarieven en zorgen dat jouw werk bij de juiste mensen terechtkomt. Ze werken meestal op commissiebasis. Het is niet voor iedereen de juiste stap, maar het kan heel waardevol zijn als je portfolio en stijl al duidelijk zijn.

• Werkt koud mailen naar opdrachtgevers? 

  Soms. Het helpt als je mail persoonlijk is, laat zien dat je hun werk kent en duidelijk maakt wat jij kunt toevoegen. Een bericht dat je naar honderd mensen tegelijk stuurt, werkt zelden. Een gerichte benadering heeft veel meer kans.

• Hoe weet ik of ik als illustrator op de juiste manier bezig ben?

  Als je veel energie stopt in dingen die niets opleveren, of als je niet weet waar je moet beginnen, dan is het fijn om iemand te hebben die meekijkt. Doe de gratis Groeiscan om te zien waar je nu staat en wat je volgende stap kan zijn.